Οι Δημοτικές Κοινότητες αποτελούν θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης που εισήχθη το 2010 με το Πρόγραμμα Καλλικράτης. Αποτελούν δομές ενδοδημοτικής αποκέντρωσης του δήμου, που διοικούνται από αιρετά όργανα με αρμοδιότητες για θέματα που αφορούν τη συγκεκριμένη δημοτική κοινότητα. Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, οι δημοτικές κοινότητες αποτελούν μονάδες εσωτερικής αποκέντρωσης των δήμων. Δεν έχουν νομική προσωπικότητα ούτε διοικητική αυτοτέλεια. Λειτουργούν εντός του ενιαίου νομικού προσώπου του δήμου και τα όργανά τους δεν υποκαθιστούν τα κεντρικά όργανα διοίκησης. Με τον Νόμο 4804/2021, η δημοτική κοινότητα επανήλθε με λιγότερη αυτονομία, ενώ με το άρθρο 18 του Ν.5043/2023, άλλαξαν τα πληθυσμιακά κριτήρια για την διοίκηση των Δημοτικών Κοινοτήτων.
Ο δήμος Αθηναίων έχει επτά (7) Δημοτικές Κοινότητες. Οι αρμοδιότητές τους περιλαμβάνουν την προέγκριση ίδρυσης ή εγκατάστασης καταστημάτων, επιχειρήσεων και λοιπών δραστηριοτήτων σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, καθώς και τη χορήγηση άδειας λειτουργίας μουσικής καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος. Επιπλέον, το Συμβούλιο της Δημοτικής Κοινότητας εκφράζει γνώμες και διατυπώνει προτάσεις σχετικά με θέματα όπως την κυκλοφορία και τη συγκοινωνία της περιοχής, την εκτέλεση νέων έργων, τη συντήρηση και λειτουργία των έργων. Ωστόσο, ο μέγιστος αριθμός των γενικών ζητημάτων στις ημερήσιες διατάξεις των δημοτικών κοινοτήτων του δήμου Αθηναίων ήταν τέσσερα (4), την ώρα που οι περιπτώσεις χορήγησης ή μη παράτασης ωραρίου λειτουργίας σε καταστήματα εστίασης έφταναν από δεκαπέντε (15) έως πενήντα δύο (52).
Η συζήτηση για τον ρόλο των Δημοτικών Κοινοτήτων παραμένει επίκαιρη, καθώς διαθέτουν δικά τους αιρετά όργανα που εκλέγονται άμεσα από τους πολίτες με πενταετή θητεία, με αποστολή να εκφράζουν θεσμικά τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, να εισηγούνται και σε ορισμένες περιπτώσεις να αποφασίζουν για ζητήματα που αφορούν αποκλειστικά τη γεωγραφική τους ενότητα, και να λειτουργούν ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ κατοίκων και δημοτικής αρχής.
