Προγραμματική σύμβαση Φρούριο Ιτζεδίν

Το Φρούριο Ιτζεδίν, στο Καλάμι Χανίων, είναι μνημείο με βαριά ιστορική σημασία. Λειτούργησε ως φυλακή και τόπος κράτησης πολιτικών κρατουμένων τον 20ό αιώνα. Τον Σεπτέμβριο του 2023 παραχωρήθηκε από την ΕΤΑΔ στον Δήμο Χανίων για 40 χρόνια, με παραχώρηση χρήσης και όχι κυριότητας. Η «προγραμματική σύμβαση πολιτισμικής ανάπτυξης» είναι νομικό εργαλείο συνεργασίας φορέων του δημοσίου. Εδώ προβλέπεται να συμμετέχουν το Υπουργείο Πολιτισμού, η Περιφέρεια Κρήτης και ο Δήμος. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το σχήμα της μελέτης είναι τετραμερές, με το Πολυτεχνείο Κρήτης, και με ισόποση συμμετοχή των τριών μερών.

Το θέμα εκκρεμεί εδώ και χρόνια. Τον Μάιο του 2026 η υπουργός Πολιτισμού ανέφερε ότι το σχέδιο της σύμβασης είχε σταλεί από τον Σεπτέμβριο του 2025 στον δήμο και στην Περιφέρεια για παρατηρήσεις. Επίσης, το Υπουργείο θα καλύψει το 1/3 της χρηματοδότησης. Στις αρχές Οκτωβρίου 2026 η δημοτική αρχή ανέφερε ότι η σύμβαση θα περιλαμβάνει δύο αντικείμενα μελετών: την αποκατάσταση και επανάχρηση του φρουρίου και την ενοποίηση της δυτικής τάφρου των Χανίων. Σε προηγούμενη συζήτηση αναφέρθηκε ότι το αντικείμενο της μελετητικής παρέμβασης ανέρχεται σε 900.000 ευρώ.

Το ζήτημα είναι επείγον, επειδή το μνημείο φθείρεται σχεδόν καθημερινά και χάνονται τμήματά του. Μετά την πρόσφατη κατάρρευση τμήματος του τείχους, η αντιπολίτευση ζητά ταχύτερες ενέργειες και κρατική χρηματοδότηση. Η έγκριση της σύμβασης είναι προαπαιτούμενο για τις μελέτες και, στη συνέχεια, για τα έργα αποκατάστασης και την επανάχρησή του ως χώρου πολιτισμού.